Gimnazjum Nr 8 im. C. K. Norwida w Olsztynie ul. Turowskiego 3, 10-685 Olsztyn

Tajemnice biologii

Cyprian Kamil Norwid

Problem badawczy – pytanie, które stawiamy sobie przed rozpoczęciem doświadczenia, obserwując przyrodę. Powinien być jasno i prosto sformułowany. Odpowiedź na nasze pytanie uzyskujemy w wyniku przeprowadzenia doświadczenia.

Np. Czy obecność w glebie soli mineralnych wpływa na wzrost i rozwój siewek?
Można go też postawić w postaci równoważnika zdań
Np. Wpływ soli mineralnych znajdujących się w glebie na wzrost i rozwój siewek.

Hipoteza – twierdzenie (nie pytanie!) wyrażające nasze przypuszczenie co do wyniku eksperymentu.. Hipotezę stawiamy po zadaniu sobie problemu badawczego – formułujemy w niej odpowiedź szczegółową na nasze pytanie. Ważne jest, że stawiamy ją przed wykonaniem eksperymentu. Hipoteza nie zawsze musi być słuszna, jest tylko naszym przypuszczeniem. W toku prowadzenia doświadczenia sprawdzamy to przypuszczenie (weryfikacja hipotezy).

Np. Obecność soli mineralnych w glebie jest niezbędna do prawidłowego wzrostu i rozwoju siewek.

Zasady prowadzenia doświadczeń biologicznych:
a/ planowanie:
• temat doświadczenia w postaci problemu badawczego;
• sformułowanie hipotezy roboczej;
• wybór materiału (wszystko, co wykorzystujemy w doświadczeniu) i metod pracy;
• określenie czasu trwania doświadczenia;
• wyodrębnienie próby kontrolnej i badawczej:

Próba kontrolna	Próba badawcza
• warunki kontrolne (najbliższe rzeczywistym) • wszystkie parametry są niezmienne • służy jako „wzorzec”, wobec którego dokonuje się porównywania • np. nasiona wysiane w skrzynce z glebą podlewane wodą bez minerałów	• warunki badawcze (zmienione) • zmieniony zostaje tylko ten parametr, który badamy • określa jako „wykładnia” rzeczywiste zmiany, które zaszły w próbie. • np. nasiona wysiane w skrzynce z glebą podlewana wodnym roztworem minerałów

Zarówno do próby badawczej jak i kontrolnej wykorzystujemy stosunkowo dużą liczbę osobników (np. 200 nasion daje bardziej wiarygodne wyniki niż dane z próby 5 nasion)

b/ uzyskiwanie wyników:
• pomiary bezpośrednie (mierzenie, ważenie, odmierzanie czasu itp.);
• pomiary pośrednie (korelacja wyników – ogólniki: szybciej – wolniej);
• obserwacje (podstawa wszelkich doświadczeń)

c/ wnioskowanie:
• przedstawienie wyników średnich w postaci: tabel, wykresów itp. (konieczne są nagłówki, podpisanie osi x i y i ustalenie jednostki dla każdej z osi wykresu)
• na podstawie uzyskanych i przedstawionych wyników formułujemy wniosek – tezę

Teza: wniosek poparty wynikami eksperymentu
Teza jednoznacznie potwierdza lub obala hipotezę

Każde doświadczenie musi być tak zaprojektowane, żeby potwierdzić lub obalić jednoznacznie naszą hipotezę